Universal Declaration of Human Rights - Bambara ()


Hadamaden josiraw dantigŠõkan, 1948

оebila

K’Äôa d’Äôa kan ko dine hŠîrŠînоa ni tilennenоa ni lafiya sintin ye hadamaden bŠõŠõ danbe dŠînni n’Äôu josiraw danmakŠõоneni ye,

K’Äôa d’Äôa kan ko hadamaden josiraw n’Äôu kŠînni kŠõra dannajuguya caman sababu ye minnu bŠõ maaya оugun, ani ko hadamaden haju bŠõŠõ la gŠõlŠõnman ye de ka diоe kura dabali min den si tŠõ bali k’Äôa hakilila fŠî nink’Äôa dannasira batu, min den bŠõŠõ tangalen bŠõ bagabagali ni оani ma,

K’Äôa d’Äôa kan ko a tŠõ оŠõ fo hadamaden josiraw ka lakana sariyabatufanga de fe yaasa muruti kana kŠõ mŠîgŠî ma jagoya ye tŠîоŠîn ni degun kanma,

K’Äôa d’Äôa kan ko kanu jiidili ka kan ka kŠîkŠîrŠîdon kabilaw ni оŠîgŠîn cŠõ,

K’Äôa d’Äôa kan ko Diоe kabilatŠîn y’Äôa оaniya dantigŠõ kokura, kabilaw BŠõnkansŠõbŠõn kŠînŠî, ko ale sirilen bŠõ hadamaden josira bŠõrŠõw la, hadamaden danbe n’Äôa kiimŠõ na, cŠõ ni muso josiraw kŠõоŠõni na, ani ko a b’Äôa cŠõsire maaya ka taa оe, diоŠõnatigŠõ ka nŠîgŠîya hŠîrŠînоa jiidilen kŠînŠî,

K’Äôa d’Äôa kan ko tŠîndenjamana bŠõŠõ y’Äôa kandi ko a bŠõ fara KabilatŠîn kan ka hadamaden josiraw n’Äôa ka hŠîrŠînоa bŠõrŠõ lakana ani k’Äôu waleya diоe bŠõŠõ kŠînŠî,

K’Äôa d’Äôa kan ko fŠîlen tŠõ se ka tiimŠõ a оŠõ ma ni bŠõn ma kŠõ josiraw ni hŠîrŠînоa faamucogo kan,

TŠîn оŠõjama y’Äôa kanbŠî

Hadamaden josiraw dantigŠõkan in ka kŠõ diоŠõ fasojama n’Äôa kabila bŠõŠõ kuntilenna ye, yaasa a ka basigi mŠîgŠî kelen-kelen bŠõŠõ hakili la, ani maaya labŠõnbolo bŠõŠõ kŠînŠî, u k’Äôu cŠõsiri kalan ni ladamuni fŠõ ka josira ni hŠîrŠîоasira ninnu batuli jiidi, ka fŠõŠõrŠõ tigŠõ faso kŠînŠî n’Äôa kŠîn kan ka sira ninnu jateli n’Äôu waleyali nŠõmŠõnŠõmŠõ tiimŠõ diоŠõ bŠõŠõ, tŠîndenjamanaw yŠõrŠõ kŠînŠîmŠîgŠîw fŠõ, ani u ka marajamanw kŠînŠîmŠîgŠîw fŠõ.

Sariyasen fŠîlŠî :

Hadamaden bŠõŠõ danmakŠõоŠõnen bŠõ bange, danbe ni josira la. Hakili ni taasi b’Äôu bŠõŠõ la, wa u ka kan ka badenоasira de waleya u ni оŠîgŠîn cŠõ.

Sariyasen 2n :

BŠõŠõ ka kan josira ni hŠîrŠînоasira dantigŠõlen ninnu bŠõŠõ la, wolomali fan si t’Äôa la, janko siyawoloma, fari jŠõya n’Äôa finоa, cŠõya ni musoya, kan, diinŠõ, politikisira ni miirisira jan o jan, fasowoloma ni sŠõrŠõwoloma, sŠîrŠî ni bonda ni jŠîyŠîrŠîwoloma fan o fan.

Wa mŠîgŠî tŠõ minŠõ i bŠîyŠîrŠî ma, o dabolo mana kŠõ fŠõn o fŠõn ye politiki ni sariya la ani diоŠõ kŠînŠî: o ka kŠõ jamana wali dugukolo yŠõrŠõmahŠîrŠîn ye, wali kalifafen, wali maralen, wali dankari bŠõ min ka setigiya la,

Sariyasen 3n :

Hadamaden bŠõŠõ ka kan ni kisi ni tanga ni hŠîrŠîоa ye.

Sariyasen 4n :

MŠîgŠî si tŠõ kŠõ jŠîn ye, wali bolokŠînŠîmŠîgŠî. JŠînоa ni jŠînjago jan o jan kŠînnen don.

Sariyasen 5n :

MŠîgŠî si ni man kan ka оangata ; dannajuguya оangini wali danbelakari оagagini man kan ka da i kan.

Sariyasen 6n :

MŠîgŠî bŠõŠõ ka kan ni jateli ye sariya fŠõ yŠîrŠî bŠõŠõ.

Sariyasen 7n :

BŠõŠõ ka kan sariya la, bŠõŠõ ka kan ni lakanani ye sariya fŠõ.  BŠõŠõ ka kan ka kisi fisamanciyawalew ma minnu bŠõ dankari kŠõ DantigŠõkan in na, ani mŠîgŠîlaоiniwale fŠõn o fŠõn bŠõ na n’Äôo оŠîgŠîn fisamanciya ye.

Sariyasen 8n :

BŠõŠõ jo don k’Äôi siri jamana sariyabolo оumanw na k’Äôi josira bŠõrŠõw dankariwlew kŠõlŠõ, i josira minnu sŠõmŠõntiyalen bŠõ jamana Sariyabaju fŠõ.

Sariyasen 9n :

Bin man kan ka kŠõ mŠîgŠî si kan k’Äôi minŠõ, k’Äôi datugu, wali k’Äôi gŠõn dugu la.

Sariyasen 10n :

BŠõŠõ jo bŠõ k’Äôi fŠõla da kŠõnŠõ kan kiirida tilennen bagabagabali kŠîrŠî, a ka jo ni jalaki bŠî оŠîgŠîn na n’Äôa ma kŠõ ni mŠîgŠîlawoloma ye.

Sariyasen 11n :

  1. Ko mana da mŠîgŠî la, i tŠõ minŠõ sŠîntigi ye fo kiiri k’Äôi jalaki bange kŠõnŠõ kan i lapasalisira bŠõŠõ tiimŠõnen kŠî.
  2. MŠîgŠî te оangi k’Äôa da kŠõwale wali fili kan kŠõwaati y’Äôa sŠîrŠî si tŠõ jamana kŠînŠî wali jamanaw ni оŠîgŠîn cŠõ min b’Äôo jate ko jugu ye. Wa оangili fana te da i kan ka tŠõmŠõn min tun bŠõ sen na kan ko jugu kŠõtuma na.

Sariyasen 12n :

Bin tŠõ se ka kŠõ mŠîgŠî kan ka don i gundo la, i ka dukŠînŠîkow la, i siso kŠînŠî an’Äôi ka gundosŠõbŠõnw na, wali ka dankari kŠõ i tŠîgŠî ni danbe la. Sariya ka kan ka bŠõŠõ tanga o binkanni ni dankari sugu ma.

Sariyasen 13n :

  1. BŠõŠõ ka kan ni taa-ninka-segin ye i fŠõrŠõ ma, ani i sigiyŠîrŠî sugandili jamana kŠînŠî.
  2. MŠîgŠî tŠõ bali ka bŠî i ka jamana wali jamana wŠõrŠõ kono, ka tila ka segin i ka jamana kŠînŠî.

Sariyasen 14n :

  1. BŠõŠõ jo don ka bŠî mafiоŠõya kŠîrŠî ka taga i kun kalifa yŠîrŠî wŠõrŠõ, wa o jamana wŠõrŠõ man kan k’Äôi jŠõ kalifayŠîrŠî la.
  2. I man kan n’Äôo josira ye n’Äôi nŠîminŠõkun ye ko jugu kŠõli de ye jaati forobasariya la walima kŠõwale minnu bŠõ KabilatŠîn kuntilenna n’Äôa daliluw sŠîsŠî.

Sariyasen 15n :

  1. MŠîgŠî bŠõŠõ ka kan ni kabilaya ye.
  2. Bin tŠõ kŠõ mŠîgŠî si kan k’Äôi jŠõ kabilaya la, wali k’Äôi bali ka kabilaya falen.

Sariyasen 16n :

  1. CŠõ ni muso si mana se furu ye, siyako t’Äôo la, kabilako t’Äôo la, diinŠõko t’Äôo la, u ka kan ni furu ni denbaya ye. U danma ka kan josira la furu dontuma n’Äôa kuntagala kŠînŠî ani a sali kŠõnŠõ kan.
  2. Furu tŠõ se ka siri ni cŠõ ni muso ma diоŠõ n’Äôa ye faasi.

Sariyasen 17n :

  1. I kelen na o, jŠõ kŠînŠî o, mŠîgŠî bŠõŠõ ka kan ni tŠîgŠîlafŠõntigiya ye.
  2. Bin tŠõ se ka kŠõ mŠîgŠî kan k’Äôi tŠîgŠîlafŠõn minŠõ i la.

Sariyasen 18n :

BŠõŠõ b’Äôi yŠõrŠõ ye miirisira ni taasi ni diinŠõko la;  o jo b’Äôi yamaruya ka diinŠõ n’Äôi dannako falen, ani k’Äôu waleya i kelen na wali i n’Äôi jenŠîgŠînw, kŠõnŠõ kan wali dunduguma na, kalan ni matarafali ni batu sen fŠõ.

Sariyasen 19n :

BŠõŠõ sago bŠõ i miiriya la, ani i kakilila jirali; o la i tŠõ bagabaga k’Äôa da i miiriya kan, wa i jo bŠõ ka miiriya ni kibaruyaw оini ani k’Äôu gansi fo jamana fo jamana, jŠõnsŠõnnifŠõŠõrŠõ sugu bŠõŠõ la.

Sariyasen 20n :

  1. BŠõŠõ sago bŠõ ka jŠõ dilan, ka оŠîgŠîоew kŠõ.
  2. MŠîgŠî tŠõ jagoya ka don jŠõ la.

Sariyasen 21n :

  1. BŠõŠõ ka kan in jŠîyŠîrŠî ye i faso koоŠõw оŠõkun na, i yŠõrŠõkun wali i dungŠîlamŠîgŠî sugandilen fŠõ.
  2. BŠõŠõ ka kan ni jŠîyŠîrŠî ye, оŠõnawoloma t’Äôa la, i ka jamana forobabaaraw la.
  3. Jamana dungŠî de ye forobafanga daga; a dungŠî ka kan ka jira kalada jŠõlenw sen fŠõ, bŠõŠõ ka kan forobakalada minnu na, gundo la wali o оŠîgŠînna siraw la minnu bŠõ sagolasugandili tiimŠõ.

Sariyasen 22n :

BŠõŠõ ye maaya den ye minkŠõ, bŠõŠõ ka kan ni оŠõsuma ye maaya kŠînŠî ; jamana ka magan ni jamanaw cŠõ оŠîgŠîndŠõmŠõn ka kan ka kŠõ sababu ye, jamana sariya n’Äôa seko hukumu kŠînŠî, ka bŠõŠõ josira tiimŠõ sŠîrŠî ni diоŠõnatigŠõ ni faamuya siratigŠõ la, danbe ni mŠîgŠî bŠõrŠõya yiriwali tŠõ taa o minnu kŠî.

Sariyasen 23n :

  1. MŠîgŠî bŠõŠõ ka kan ni baara ye, baaracogo оuman in baara nafaman; bŠõŠõ ka kan ka tanga baarantaоa ma.
  2. Baaraw mana kŠõоŠõ, saraw ka kan ka kŠõоŠõ ; mŠîgŠî ma bŠî mŠîgŠî la, bŠõŠõ ka kan o la.
  3. MŠîgŠî o mŠîgŠî n’Äôi bŠõ baara la, i ka kan ni sara sŠõbŠõ ye min bŠõ i n’Äôi ka denbaya sutura hadamadeоa na, ani maaya lakanasira tŠî fŠõn o fŠõn n’Äôa kun bŠõ.
  4. BŠõŠõ jo bŠõ ka mŠîgŠî wŠõrŠõw fara i kan ka kaaratŠînw dilan, wali ka don baaratŠînw na, yaasa k’Äôi nafasiraw makara.

Sariyasen 24n:

BŠõŠõ ka kan i lafiоŠõ ni оŠõnajŠõ ye, ani baarawaati dannen hakŠõ la, ani waati ni waati sŠõgŠõnnabŠî min tŠõ sara la.

Sariyasen 25n :

  1. MŠîgŠî bŠõŠõ ka kan ni sŠîrŠî ye diоŠõnatigŠõ la min bŠõ kŠõnŠõya ni hŠõŠõrŠõ sabati i n’Äôi ka denbaya ye, i ko balo, fŠõŠõrŠõbŠî, siso, furakŠõli, ani maaya dŠõmŠõnsira gŠõlŠõnw; i ka kan ni dŠõmŠõn ye baarantaоa ni bana ni dŠõsŠõ ni firiya ni kŠîrŠî kŠînŠî, o n’Äôa оŠîgŠînna baanmako mana kŠõ sababu ye k’Äôi ka diоŠõnatigŠõ sŠîrŠîsiraw tiоe.
  2. Bange ni deоa ka kan ni dŠõmŠõn ni ladonni kŠõrŠõnkŠõrŠõnnen ye. Den o den, a kŠõra furu den ye o, a ma kŠõ furu den ye o, bŠõŠõ ka kan lakanacogo kelen na maaya kŠînŠî.

Sariyasen 26n :

  1. MŠîgŠî bŠõŠõ ka kan ni kalan ye. Sara man kan ka bŠî kalan na, kalanbaju kŠîni na fiyew. Kalanbaju ye bŠõŠõ ma wajibi ye. FŠõŠõrŠõkalan ni baarakalan ka kan ka forobaya; kalandakunba ka kan ka labila bŠõŠõ ye, fisamanciya t’Äôa la, mŠîgŠî o mŠîgŠî n’Äôi y’Äôa sarati dafa.
  2. Ladamuni ka kan ka оesin mŠîgŠî bŠõrŠõya yiriwali ma, hadamaden josiraw matarafali ni hŠîrŠîоa bajuw sinsinni . A ka kan ka faamuya ni sabali ni teriya оŠîgŠîya kabilaw ni sibolow ni diinŠõkulu bŠõŠõ ni оŠîgŠîn cŠõ, ani ka DiоŠõ kabilatŠîn ka lafiya basigiwalew yiriwa.
  3. Bangebagaw fŠîlŠî de sago bŠõ u denw ladamucogo sugandili la.

Sariyasen 27n :

  1. A bŠõ bŠõŠõ sago la k’Äôi nindon jama ka faamuyasiraw la, ka bŠî masiriw nunma, k’Äôi nindon dŠînniya yiriwawalew la ani ka bŠî a hŠõŠõrŠõ nunma.
  2. BŠõŠõ tŠîgŠî n’Äôi ka nafa ka kan ka lakana i ka dŠînko ni sŠõbŠõnko ni masiriko baara kŠõlenw na.

Sariyasen 28n :

BŠõŠõ jo bŠõ k’Äôa оini labŠõn ka kŠõ maaya la ani jamanaw cŠõ la, min b’Äôa to josira ni hŠîrŠînоa baju minnu dantigŠõlen filŠõ DantigŠõkan in kŠînŠî, olu ka sira sŠîrŠî a оŠõ ma.

Sariyasen 29n :

  1. I ka hadamadenоa yiriwali sirilen be maaya jŠõkulu min na, o ka ci b’Äôi kan.
  2. Dan si tŠõ josira taama ni hŠîrŠînоa tŠînŠîbŠî la, fo sariya ka dan sigilen minnu kun ye ka tŠîw josiraw ni hŠîrŠîоasiraw gasi sigi, ani tilennenоa ni basigi ni jama ka hŠõŠõrŠõ tŠõe taga wajibi minnu kŠî sariyafanga kŠînŠî ka olu tiimŠõ.
  3. O jow ni hŠîrŠînоasira ninnu tŠõ boli cogo si la min be KabilatŠîn kuntilennaw n’Äôa daliluw kota.

Sariyasen 30n :

JŠîyŠîrŠî fŠõn o fŠõn dantigŠõlen ye nin DantigŠõkan in kŠînŠî, Fanga wali jŠõkulu wali mŠîgŠî kelen sijo tŠõ k’Äôo minŠõ yamaruya ye ka sira taama, wali ka walekŠõ, min kun ye hadamaden josira ni hŠîrŠînоasira jiralen ninnu tiоŠõni ye.


© The Office of the High Commissioner for Human Rights

OHCHR-UNOG
8-14 Avenue de la Paix
1211 Geneva 10, Switzerland

+41 22 917-9000
udhr@ohchr.org